Egzekucja wierzytelności – wysokość środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym a kwota wolnych od zajęcia

 

Materia dotycząca omawianego zagadnienia została przez ustawodawcę zawarta w ustawie Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz.U. Nr 140, poz. 939 z późn. zm.) w art. 54 o treści:

„1. Środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego.

2.   Środki pieniężne zgromadzone na rachunku oszczędnościowym, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym oraz na rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej prowadzonym dla kilku osób fizycznych są wolne od zajęcia do wysokości określonej w ust. 1, niezależnie od liczby współposiadaczy takiego rachunku.”

i jako taka w uzupełnieniu o treść art. 829 KPC i art. 8 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) tworzy regulację w przedmiocie zwolnień od egzekucji.

Prawo Bankowe - tytuł egzekucyjny |konto bankowe

Prawo bankowe | tytuł egzekucyjny | kwota wolna od zajęcia | Konta bankowe

 

Obowiązująca regulacja prawna usankcjonowała swoisty przywilej egzekucyjny dłużnika ograniczony jednak jednorazowym charakterem, w oparciu, o który uzyskuje on dostępność do środków finansowych zgromadzonych na posiadanych rachunkach bankowych i to bez względu na fakt prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istotny jest przy tym rodzaj posiadanych rachunków albowiem wskazane uprawnienie swym zasięgiem obejmuje rachunki oszczędnościowe, oszczędnościowo-rozliczeniowe a także terminowe lokaty oszczędnościowe pozostawiając poza ochroną wkłady na rachunku rozliczeniowym. Wysokość kwoty wolnej została przy tym ograniczona i niezależnie od liczby posiadanych rachunków bankowych odpowiada w swej wysokości trzykrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku (w oparciu o aktualne dane według stanu na maj 2013 jest to kwota 11489, 34 zł). Tym samym w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego obejmującego rachunki bankowe zajęciu podlega jedynie kwota stanowiąca nadwyżkę ponad wskazaną w omawianym przepisie kwotę.

Zaznaczenia wymaga fakt, że w drodze korzystania z omawianego przywileju nie chodzi o zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego, ale o uwolnienie sumy pieniężnej o określonej wysokości, której to sposób rozdysponowania pozostawia się w gestii dłużnika. Dokonywanie kolejnych operacji finansowych na posiadanych rachunkach bankowych w oparciu o wskazaną kwotę, która uprzednio podlegała wypłacie w całości lub częściami, jako wolna od zajęcia spowoduje jej automatyczne zajęcie a naruszenie w tym zakresie przepisów rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą banku.

Skuteczność przedstawionego mechanizmu jest jednak bardzo ograniczona albowiem sformułowania „zwolnienie od zajęcia„ nie można utożsamiać z „wyłączeniem spod egzekucji„. Tym samym środki wypłacone z rachunku bankowego dłużnika określone, jako „suma wolna od zajęcia” mogą w drodze dalszych czynności organu egzekucyjnego podlegać zajęciu w oparciu o uregulowania dotyczące egzekucji z ruchomości.

Trudności na tle zrozumienia właściwego zakresu zastosowania przywileju egzekucyjnego dłużnika pojawiają się w sytuacji wielości postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec osoby zadłużonej. Intencją ustawodawcy wprowadzającego omawianą konstrukcję było zadbanie o zapewnienie dłużnikowi minimum egzystencji w trakcie podejmowanych wobec jego osoby czynności egzekucyjnych. Zabezpieczeniem przed nadużywaniem przedmiotowego uprawnienia stała się jego jednorazowość za sprawą, której wykluczono sytuację, w której doszłoby do kumulacji wysokości kwoty wolnej od zajęcia. Dokonanie nowego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wobec trwania uprzednio wszczętego postępowania egzekucyjnego mającego ten sam przedmiot oraz skierowanego wobec tego samego podmiotu wyłącza możliwość ponownego skorzystania przez dłużnika z uprawnienia. W świetle niezmiennej i stałej konstrukcji przywileju, niezależnej od wartości egzekwowanej kwoty oraz czasu trwania podejmowanych czynności egzekucyjnych wskazane rozumienie obowiązującej regulacji nie wpływa na pogorszenie się sytuacji materialnej osoby dłużnika. Podjęcie, bowiem kolejnego postępowania egzekucyjnego wobec tożsamości jego przedmiotu będzie utożsamianie przez dłużnika z przedłużającym się okresem trwania dotychczasowej tj. pierwszej egzekucji z jego wierzytelności.

Bezsporne pozostaje jednak stwierdzenie, że zakończeniu określonego postępowania egzekucyjnego i zaistnienie czasowej przerwy miedzy kolejnymi czynnościami egzekucyjnymi aktualizuje przywilej przewidziany w komentowanym przepisie a tym samym dłużnik będzie mógł z niego ponownie skorzystać w nowym postępowaniu egzekucyjnym.

Prawnicy kancelaria Modus Wrocław - Egzekucja Wierzytelności

Egzekucja wierzytelności | tytuł wykonawczy | dłużnik | wierzyciel

Wobec możliwości współposiadania rachunku bankowego przez kilka osób wspomnieć należy, że również w tym przypadku wobec niedopuszczalności kumulacji uprawnień z tytułu korzystania z przywileju i jego stałego wymiaru kwotowego, wysokość kwoty wolnej od zajęcia nie ulegnie zmianie. W konsekwencji jej wartość pieniężna odpowiadać będzie kwocie wolnej z rachunku indywidualnego, niezależnie od liczby współposiadaczy. Tym samym każdej z osób uprawnionych przysługiwać będzie odpowiedni udział w kwocie wolnej przyjmując, jako podstawę rozliczenia warunki umowy rachunku bankowego bądź też domniemanie równości udziałów.

Stałego charakteru przywileju nie zmienia również sytuacja, w której to wielość podmiotów egzekwujących swą wierzytelność zbiega się z faktem posiadania przez dłużnika rachunków bankowych w różnych bankach. Ocena regulacji art. 54 PrBank nakazuje ponownie przyjąć jego jednorazowy charakter, nie zaś osobny w odniesieniu do każdego banku. Wobec braku istnienia centralnego i jawnego rejestru egzekucji oraz za sprawą zakresu tajemnicy bankowej skutkujących brakiem możliwości sprawdzenia czy przeciwko osobie dłużnika toczą się postępowania egzekucyjne oraz czy doszło już do wykorzystania przedmiotowego uprawnienia, przeciwdziałanie nadużyciom w tej sferze zdaje się być znacznie ograniczone. Narzędzie weryfikacji, jakim posłużyć może się bank przybiera jedynie postać oświadczenia składanego na piśmie przez dłużnika, którego to treść obejmowałaby oświadczenie o uprzednim wykorzystania bądź też nieposiadanego przez dłużnika przywileju. Zaznaczyć należy, że nie daje ono dostatecznego zabezpieczenia przed dokonaniem wypłat ponad kwotę określoną w omawianym przepisie albowiem rodzi ono po stronie banku zobowiązanie do wydania decyzji umożliwiającej dokonanie operacji finansowej tak by łączna suma wypłat zrealizowana w oparciu o art. 54 PrBank nie przekroczyła wartości granicznej wskazanej w komentowanym przepisie.

facebooktwittergoogle_plusby feather
facebooktwittergoogle_plusrssby feather