SPÓŁKA AKCYJNA: PRZENOSZENIE AKCJI

W osobnym artykule opisujemy czym są akcje i jakie podziały akcji wyróżniamy. Warto poświęcić zatem chwilę czasu na zaznajomienie się z tematyką przenoszenia akcji.

 

Przeniesienie akcji imiennej (jak również świadectwa tymczasowego) następuje przez pisemne oświadczenie albo na samym dokumencie akcji, albo w osobnym dokumencie oraz wymaga przeniesienia posiadania akcji. Ponadto, zgodnie z ogólnymi zasadami Kodeksu cywilnego, przeniesienie praw z dokumentu na okaziciela wymaga wydania tego dokumentu.

 

Powyższe odnosi się do akcji istniejących w postaci dokumentu. Co do trybu przeniesienia akcji zdematerializowanych ustawa o obrocie instrumentami finansowymi stanowi, że umowa zobowiązująca do przeniesienia zdematerializowanych papierów wartościowych przenosi te papiery z chwilą dokonania odpowiedniego zapisu na rachunku papierów wartościowych.

 

Przeniesienie akcji zdematerializowanych jest uzależnione od ważności umowy zobowiązującej do przeniesienia akcji, jako podstawy przysporzenia. Oznacza to, że w momencie, gdy dana podstawa przysporzenia jest nieważna (np. umowa sprzedaży akcji zdematerializowanych, bez wskazania posiadacza rachunku papierów wartościowych, na którym ma być dokonany odpowiedni zapis), to przeniesienie akcji zdematerializowanych również jest nieważne.

 

Należy stwierdzić, że zapis na rachunku papierów wartościowych zastępuje czynność wręczenia (przeniesienia posiadania) dokumentu akcyjnego, występującą przy przenoszeniu akcji zmaterializowanych. Z tego wynika, że przeniesienie akcji zdematerializowanych następuje na skutek czynności prawnej realnej. Osobą legitymowaną materialnie jako akcjonariusz jest ta, która jest posiadaczem rachunku na którym dokonano odpowiedniego zapisu.

 

Ostatecznie nie ma zgody co do sposobu dokonywania i skutków umów zobowiązujących, których przedmiotem jest przeniesienie praw z akcji występujących na rynku regulowanym. Część doktryny uważa, że dom maklerski pośredniczący w tej umowie, nigdy nie występuję jako strona umowy. Jest to tzw. bezpośrednia koncepcja nabycia papierów wartościowych. Druga koncepcja (pośredniego nabycia papierów wartościowych) zakłada, iż umowa następuje w pierwszej kolejności pomiędzy zbywcą a domem maklerskim, w drugiej natomiast między domem maklerskim a nabywcą. Druga koncepcja wydaję się być słuszna, gdyż do realizacji zleceń nabycia lub zbycia akcji zdematerializowanych stosuje się odpowiednio przepisy o komisie.

 

Reasumując, przeniesienie akcji zdematerializowanych, mimo wielu podobieństw (kauzalny charakter czynności, brak wymogu wpisu do księgi akcyjnej dla skuteczności czynności) znacznie różni się od przeniesienia akcji w obrocie tradycyjnym. Procedura ta dopuszcza uczestnictwo podmiotów pośredniczących (np. dom maklerski przy zleceniu maklerskim) oraz uwzględnia specyficzną instytucję zapisu na rachunku papierów wartościowych nabywcy akcji. O takich wyjątkowych regulacjach powinni pamiętać w szczególności uczestnicy obrotu gospodarczego, chcący zbyć akcje zdematerializowane.