SPÓŁKA AKCYJNA: CO TO SĄ AKCJE?

Niejednokrotnie w życiu codziennym, słuchając serwisu informacyjnego, lub podsłuchując rozmowę znajomych przedsiębiorców, spotykamy się z pojęciem akcji. Ktoś akcje kupuje, giełda notuje ich aktualne ceny. Od tych cen z kolei zależy nierzadko ocena stanu gospodarki. Czym są zatem owe akcje?

 

W pierwszej kolejności należy wskazać, że z akcji właśnie składa się cały kapitał zakładowy spółek akcyjnych. Tylko te spółki notowane są na giełdzie. A pojedyncza akcja oznacza udział w kapitale zakładowym całej spółki.  Kapitał zakładowy spółki akcyjnej dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż 1 grosz. Akcje nie mogą być obejmowane poniżej ich wartości nominalnej. Akcja jest niepodzielna, co oznacza zakaz częściowego jej zbycia.

 

Ponadto, akcja to ogół praw i obowiązków akcjonariusza w stosunku do spółki. Zakres uprawnień akcjonariusza w spółce uzależniony jest od ilości posiadanych przez niego akcji. Każda akcja postrzegana jest jako odrębne prawo podmiotowe.

 

Co więcej, akcja jest papierem wartościowym, czyli dokumentem wystawionym przez spółkę, ucieleśniającym uprawnienia przysługujące akcjonariuszowi wobec spółki. Posługując się pojęciem akcji w znaczeniu papieru wartościowego Kodeks spółek handlowych używa określenia „dokument akcji”. W ten sposób dochodzi do wyróżnienia akcji w znaczeniu materialnym („akcja”) i z znaczeniu formalnym („dokument akcji”).

 

  1. a) akcje imienne i na okaziciela

 

Akcje imienne są przyznawane konkretnym akcjonariuszom, których dane personalne widnieją na dokumencie akcyjnym, natomiast w księdze akcyjnej uwidacznia się, że osoby te są właścicielami akcji, dokonując oznaczenia ich serii oraz numerów. Możliwe jest ograniczenie w statucie zbywalności akcji imiennych.

 

Dokument akcji na okaziciela nie zawiera wskazania osoby akcjonariusza, zapewniając  mu anonimowość. Obrót takimi akcjami nie podlega ograniczeniom statutowym, co sprzyja ich zbywalności. Zamiana akcji imiennych na akcje na okaziciela albo odwrotnie może być dokonana na żądanie akcjonariusza, jeżeli ustawa lub statut nie stanowi inaczej. Dokumenty akcji na okaziciela nie mogą być wydawane przed pełną wpłatą w przeciwieństwie do akcji imiennych.

 

  1. b) akcje zwykłe i uprzywilejowane

 

Akcje zwykłe to takie akcje, którym przysługują standardowe uprawnienia przewidziane przepisami Kodeksu spółek handlowych Przez akcje uprzywilejowane należy rozumieć takie akcje, które przyznają uprawnionym – z mocy postanowień statutu – szerszy zakres uprawnień niż wynikający ze standardu kodeksowego, a przysługujący akcjom zwykłym.

 

  1. c) akcje gotówkowe i aportowe

 

Akcje gotówkowe to akcje pokrywane wkładami pieniężnymi. Akcje obejmowane za wkłady pieniężne powinny być opłacone przed zarejestrowaniem spółki co najmniej w jednej czwartej ich wartości nominalnej. Akcje obejmowane za wkłady niepieniężne to tzw. akcje aportowe. Powinny być one pokryte w całości nie później niż przed upływem roku od zarejestrowania spółki.

 

  1. d) akcje głosowe oraz nieme

 

Akcje głosowe to akcje wyposażone w prawo głosu. Przeciwieństwem akcji głosowych są tzw. akcje nieme, czyli akcje uprzywilejowane co do dywidendy, ale pozbawione prawa głosu.

 

  1. e) akcje w formie dokumentu oraz zdematerializowane

 

Akcje występują w formie dokumentu lub w postaci zdematerializowanej. Jeżeli akcje są w formie dokumentu, to dokument akcji powinien określać: firmę, siedzibę i adres spółki, oznaczenie sądu rejestrowego i numer KRS spółki, datę zarejestrowania spółki i wystawienia akcji, wartość nominalną, serię, numer i rodzaj danej akcji i uprawnienia szczególne z akcji. Powinna zawierać ograniczenia co do rozporządzania akcją i postanowienia statutu o związanych z akcją obowiązkach wobec spółki. Dokument ten powinien również być opatrzony pieczęcią spółki oraz podpisem zarządu.

 

Dematerializacja akcji następuje w przypadku akcji dopuszczonych do publicznego obrotu. Akcja zdematerializowana nie istnieje fizycznie, lecz wyraża się w innym niż dokument materialny nośniku. Co do zasady akcje spółek publicznych są zdematerializowane. Dematerializacja następuje od chwili zarejestrowania akcji na podstawie umowy, której przedmiotem jest rejestracja tych papierów wartościowych w depozycie papierów wartościowych. Odpowiednikiem wydania dokumentu papieru wartościowego jest dokonanie zapisu na rachunku prowadzonym przez domy maklerskie i inne podmioty. Na żądanie posiadacza rachunku papierów wartościowych, podmiot prowadzący ten rachunek (tzw. wystawiający) wystawia na piśmie, oddzielnie dla każdego rodzaju papierów wartościowych, imienne świadectwo depozytowe. Świadectwo pozwala dłużnikowi na identyfikację i indywidualizację osoby uprawnionej do odbioru określonego świadczenia dokonywanego przez dłużnika.